Thi thử giữa kỳ 1 Vật lý 11: Dao động điều hòa
Dao động là chương mở đầu lớp 11 và cũng là chương đặt nền cho cả phần sóng lẫn phần điện xoay chiều sau này. Nếu em hiểu dao động qua đồ thị và qua hiện tượng thay vì học thuộc công thức, phần còn lại của năm học sẽ nhẹ hơn nhiều. Đề thi thử giữa kỳ 1 Vật lý 11 được dựng để kiểm tra đúng mức hiểu đó.
Các đề chỉ lấy phần dao động thường học trước giữa kỳ. Khi mở kết quả, em xem điểm câu khách quan rồi tự đối chiếu lời giải, đặc biệt ghi riêng lỗi đọc pha và lỗi chuyển từ phương trình sang đồ thị.
Chương dao động gồm những gì
Nội dung trải từ dao động điều hòa, các đại lượng đặc trưng như biên độ, chu kỳ, tần số, tần số góc và pha, tới phương trình dao động, vận tốc và gia tốc trong dao động điều hòa. Sau đó là năng lượng trong dao động, dao động tắt dần, dao động cưỡng bức và hiện tượng cộng hưởng.
Điểm phân hóa của chương này nằm ở pha và ở quan hệ giữa li độ, vận tốc, gia tốc. Đề rất hay cho một đồ thị li độ theo thời gian rồi hỏi về vận tốc tại một thời điểm, hoặc ngược lại. Đây là dạng chỉ làm được nếu em thực sự hiểu chứ không thể học vẹt.
Phạm vi đang áp dụng trên hệ thống gồm Dao động. Đây là mốc tham chiếu chung, còn căn cứ trực tiếp vẫn là đề cương giáo viên giao, vì mỗi trường có thể xê dịch một bài theo tiến độ dạy học.
Các dạng câu trong đề
Đề Vật lý 11 dùng đủ bốn dạng câu, và nhóm câu đồ thị luôn chiếm tỷ trọng đáng kể.
Dạng câu và điểm cần lưu ý
- Trắc nghiệm bốn phương án: định nghĩa các đại lượng đặc trưng, nhận dạng đồ thị dao động, điều kiện cộng hưởng.
- Câu đúng/sai bốn ý: cho một đồ thị hoặc một con lắc rồi hỏi bốn nhận định, chấm theo số ý đúng.
- Trả lời ngắn: tính chu kỳ, tần số, biên độ, vận tốc cực đại hoặc năng lượng dao động.
- Tự luận: viết phương trình dao động từ dữ kiện ban đầu, hoặc phân tích một hiện tượng dao động thực tế.
Khi viết phương trình dao động, hãy xác định pha ban đầu từ vị trí và chiều chuyển động tại thời điểm không, đừng đoán theo hình dáng đồ thị. Đây là bước quyết định đúng sai của cả câu.
Chiến thuật thời gian và tự chấm
Với các câu về dao động, hãy tóm tắt dữ kiện bằng ký hiệu và ghi rõ đơn vị ngay từ đầu, vì rất nhiều lỗi sinh ra do lẫn giữa tần số và tần số góc. Gặp câu đồ thị, hãy đọc nhãn hai trục trước khi đọc số.
Nhóm câu lý thuyết về đại lượng đặc trưng và cộng hưởng nên xong sớm vì mỗi câu chỉ mất vài chục giây. Nhóm câu đồ thị cần nhìn kỹ nên làm ở giữa buổi. Nhóm câu năng lượng dao động thường nhiều bước, để sau nhưng phải chừa đủ thời gian.
Khi tự chấm, hãy đếm riêng số câu sai liên quan tới pha. Nếu con số đó lớn, em nên dành hẳn một buổi luyện riêng về pha thay vì làm thêm một đề tổng hợp khác.
Lỗi hay gặp trong chương dao động
Các lỗi dưới đây gần như xuất hiện ở mọi bài làm khi học sinh mới học chương này.
- Lẫn giữa tần số và tần số góc khi thay vào công thức, sai đúng một hệ số hai pi.
- Nhầm biên độ với li độ tại một thời điểm bất kỳ.
- Quên rằng gia tốc luôn ngược dấu với li độ trong dao động điều hòa.
- Xác định pha ban đầu chỉ dựa vào vị trí mà bỏ qua chiều chuyển động.
- Tính năng lượng dao động bằng biên độ đã đổi sai đơn vị, thường là để nguyên centimét.
Bảy ngày ôn chương dao động
Ba ngày đầu ôn lý thuyết và các đại lượng đặc trưng, kết thúc mỗi buổi bằng năm bài viết phương trình dao động. Hai ngày tiếp theo luyện riêng đồ thị: đọc li độ, suy vận tốc, xác định pha.
Hai ngày cuối làm hai đề thi thử đúng giờ và chữa kỹ. Nếu vẫn còn sai về pha, hãy vẽ vòng tròn lượng giác cho từng bài, đó là công cụ trực quan nhất cho phần này.
Câu hỏi thường gặp về Thi thử giữa kỳ 1 Vật lý 11: Dao động điều hòa
Giữa kỳ 1 Vật lý 11 kiểm tra chương nào?
Dao động: dao động điều hòa, con lắc lò xo, con lắc đơn, năng lượng dao động, dao động tắt dần và dao động cưỡng bức.
Đường tròn pha dùng để làm gì?
Để đọc nhanh thời gian giữa hai vị trí, số lần vật qua một điểm, và độ lệch pha giữa hai dao động. Giải bằng phương trình lượng giác cũng ra nhưng dài hơn nhiều.
Vì sao đề nặng về đồ thị?
Vì đồ thị li độ - thời gian nói đủ biên độ, chu kỳ và pha ban đầu chỉ trong một hình. Đọc được đồ thị là trả lời được phần lớn câu mà không phải viết phương trình.
Cộng hưởng xảy ra khi nào?
Khi tần số của ngoại lực cưỡng bức bằng tần số riêng của hệ. Lúc đó biên độ đạt cực đại, và độ lớn cực đại ấy còn phụ thuộc vào lực cản của môi trường.
Bài thi này gồm những gì?
Thi thử giữa kỳ 1 Vật lý 11: Dao động điều hòa chứa nhiều nhóm đề khác nhau. Các nhóm giữ nguyên phạm vi kiến thức, chỉ khác cách bố trí câu hỏi - có nhóm toàn trắc nghiệm, có nhóm trộn tự luận.
Làm trong bao lâu?
45 phút, đồng hồ chạy từ lúc vào phòng thi và không tạm dừng được. Hết giờ hệ thống tự khoá bài và chấm phần đã làm.
Có mất phí không?
Không. Mọi đề trong bài thi này đều miễn phí - mở trang là làm được ngay, không cần đăng ký tài khoản.
Phạm vi có đúng đề cương của trường em không?
Phạm vi chương liệt kê ngay trên trang này là phương án chuẩn tham chiếu theo giữa kỳ 1. Mỗi trường có thể xê dịch một bài theo kế hoạch dạy học, nên hãy đối chiếu trước khi làm.