Sóng — ôn luyện Vật lý lớp 11

Sóng điện từ và thang sóng điện từ 10 câu

Bài tập sóng điện từ và thang sóng điện từ — Vật lý lớp 11: 10 câu từ nhận biết đến vận dụng cao, gồm trắc nghiệm nhiều phương án, đúng – sai, trả lời ngắn và tự luận, có đáp án và lời giải chi tiết từng câu.

Trắc nghiệm nhiều phương án 4 câu

Vận dụng

Câu 1. Một sóng điện từ có tần số

506\ \text{MHz}

; lấy

c = 3 \cdot 10^8\ \text{m/s}

. Bước sóng của nó trong chân không bằng (làm tròn đến hàng phần trăm).

0{,}59\,\text{m}

592885{,}38\,\text{m}

1{,}69\,\text{m}

0{,}06\,\text{m}

Vận dụng cao

Câu 2. Đầu dò trên vệ tinh phải thu một kênh tín hiệu và đồng thời chặn hai nguồn bức xạ làm hỏng cảm biến. Ba nguồn chỉ cho theo tần số:

Nguồn	Tần số	Vai trò
$S_1$	$9$ GHz	kênh cần thu
$S_2$	$182$ THz	nhiễu phải chặn
$S_3$	$2{,}4$ PHz	nhiễu phải chặn

Lấy

c = 3\cdot 10^8

m/s. Ranh giới các vùng phổ dùng trong bài:

Vùng phổ	Khoảng bước sóng
vi ba	$1$ mm – $1$ m
hồng ngoại	$700$ nm – $1$ mm
khả kiến	$380$ nm – $700$ nm
tử ngoại	$10$ nm – $380$ nm

Hệ số suy hao

\beta

(đơn vị mm

^{-1}

) của bốn vật liệu phụ thuộc vùng phổ, mỗi ô chỉ biết nằm trong khoảng ghi kèm và các ô biến thiên độc lập với nhau:

Vật liệu	$\beta$ vi ba	$\beta$ hồng ngoại	$\beta$ khả kiến	$\beta$ tử ngoại
$P$ (màng polyme pha tạp)	$0{,}018$ – $0{,}024$	$1{,}974$ – $2{,}625$	$0{,}888$ – $1{,}105$	$0{,}213$ – $0{,}267$
$Q$ (kính lọc pha ceri)	$0{,}04$ – $0{,}053$	$0{,}347$ – $0{,}475$	$0{,}281$ – $0{,}354$	$2{,}577$ – $3{,}396$
$R$ (gốm nền nhôm)	$0{,}13$ – $0{,}169$	$1{,}999$ – $2{,}741$	$1{,}762$ – $2{,}357$	$1{,}796$ – $2{,}489$
$S$ (nền thạch anh)	$0{,}004$ – $0{,}006$	$0{,}154$ – $0{,}197$	$0{,}099$ – $0{,}127$	$0{,}507$ – $0{,}642$

Một lớp dày

d

cho hệ số truyền qua

T = 10^{-\beta d}

; nhiều lớp xếp chồng thì

T = 10^{-A}

với

A = \sum_j \beta_j d_j

(bỏ qua phản xạ, nên thứ tự lớp không đổi kết quả). Bốn thẻ lọc được chào hàng:

Thẻ	Các lớp (theo thứ tự đặt)	Khối lượng (g)	Chi phí (triệu đồng)
$A$	$P$ : $1{,}76 \pm 0{,}14$ mm; $S$ : $0{,}67 \pm 0{,}06$ mm	$26$	$41$
$B$	$P$ : $1{,}45 \pm 0{,}14$ mm; $Q$ : $1{,}74 \pm 0{,}14$ mm; $S$ : $0{,}69 \pm 0{,}04$ mm	$43$	$72$
$C$	$P$ : $1{,}74 \pm 0{,}16$ mm; $Q$ : $1{,}41 \pm 0{,}13$ mm	$38$	$58$
$D$	$R$ : $1{,}01 \pm 0{,}07$ mm; $P$ : $0{,}85 \pm 0{,}09$ mm; $Q$ : $1{,}1 \pm 0{,}12$ mm	$34$	$50$

Thẻ được chấp nhận khi đồng thời bảo đảm ở mọi giá trị cho phép của

\beta

và

d

T_{S_1} \ge 0{,}57

;

T_{S_2} \le 2\cdot 10^{-3}

;

T_{S_3} \le 7\cdot 10^{-4}

; và tải chiếu tới cảm biến

H = \sum_k P_k T_k \le 0{,}7

mW, với công suất tới

P_{S_1} = 0{,}09

mW,

P_{S_2} = 66{,}99

mW,

P_{S_3} = 30{,}58

mW.
Trong các thẻ được chấp nhận, chọn thẻ nhẹ nhất; nếu khối lượng bằng nhau thì chọn thẻ rẻ hơn.
Thẻ nào được chọn?

A Thẻ

C

B Thẻ

B

C Thẻ

A

D Thẻ

D

Nhận biết

Câu 3. Sóng điện từ có đặc điểm nào sau đây?

A Truyền trong chân không với tốc độ phụ thuộc tần số.

B Là sóng ngang, truyền được cả trong chân không.

C Là sóng ngang nhưng không truyền được trong chân không.

D Là sóng dọc, cần môi trường vật chất để truyền.

Thông hiểu

Câu 4. Ứng dụng tiêu biểu của ánh sáng nhìn thấy là gì?

A Chụp ảnh xương và kiểm tra hành lí.

B Giúp mắt người nhìn được vật.

C Điều khiển từ xa và camera ảnh nhiệt.

D Truyền thanh, truyền hình và điện thoại di động.

Câu đúng / sai 1 câu

Thông hiểu

Câu 5. Xét tia tử ngoại trong thang sóng điện từ; xét thêm một sóng điện từ có tần số

885\ \text{MHz}

. Tốc độ ánh sáng trong chân không

c = 3 \cdot 10^8\ \text{m/s}

a) Sóng điện từ tần số

885\ \text{MHz}

có bước sóng

0{,}34\ \text{m}

b) Trong chân không, mọi sóng điện từ truyền với cùng một tốc độ.

c) Trong thang sóng điện từ, tia gamma có bước sóng dài nhất.

d) Các vùng của thang sóng điện từ cùng bản chất, chỉ khác bước sóng.

Trả lời ngắn 2 câu

Thông hiểu

Câu 6. Sóng điện từ có tần số

750\ \text{MHz}

; tốc độ ánh sáng trong chân không

c = 3 \cdot 10^8\ \text{m/s}

. Tính bước sóng trong chân không.

Vận dụng

Câu 7. Thang sóng điện từ xếp theo bước sóng giảm dần: sóng vô tuyến (1), hồng ngoại (2), ánh sáng nhìn thấy (3), tử ngoại (4), tia X (5), tia gamma (6).
Tia X đứng ở vị trí thứ mấy?

Tự luận 3 câu

Vận dụng cao

Câu 8. Đầu dò trên vệ tinh phải thu một kênh tín hiệu và đồng thời chặn hai nguồn bức xạ làm hỏng cảm biến. Ba nguồn chỉ cho theo tần số:

Nguồn	Tần số	Vai trò
$S_1$	$14$ GHz	kênh cần thu
$S_2$	$108$ THz	nhiễu phải chặn
$S_3$	$1{,}8$ PHz	nhiễu phải chặn

Lấy

c = 3\cdot 10^8

m/s. Ranh giới các vùng phổ dùng trong bài:

Vùng phổ	Khoảng bước sóng
vi ba	$1$ mm – $1$ m
hồng ngoại	$700$ nm – $1$ mm
khả kiến	$380$ nm – $700$ nm
tử ngoại	$10$ nm – $380$ nm

Hệ số suy hao

\beta

(đơn vị mm

^{-1}

) của bốn vật liệu phụ thuộc vùng phổ, mỗi ô chỉ biết nằm trong khoảng ghi kèm và các ô biến thiên độc lập với nhau:

Vật liệu	$\beta$ vi ba	$\beta$ hồng ngoại	$\beta$ khả kiến	$\beta$ tử ngoại
$P$ (màng polyme pha tạp)	$0{,}027$ – $0{,}034$	$1{,}92$ – $2{,}588$	$0{,}882$ – $1{,}138$	$0{,}233$ – $0{,}29$
$Q$ (kính lọc pha ceri)	$0{,}02$ – $0{,}025$	$0{,}175$ – $0{,}216$	$0{,}316$ – $0{,}399$	$1{,}869$ – $2{,}33$
$R$ (gốm nền nhôm)	$0{,}181$ – $0{,}234$	$1{,}454$ – $1{,}858$	$1{,}532$ – $1{,}884$	$1{,}719$ – $2{,}131$
$S$ (nền thạch anh)	$0{,}005$ – $0{,}007$	$0{,}242$ – $0{,}307$	$0{,}054$ – $0{,}075$	$0{,}495$ – $0{,}605$

Một lớp dày

d

cho hệ số truyền qua

T = 10^{-\beta d}

; nhiều lớp xếp chồng thì

T = 10^{-A}

với

A = \sum_j \beta_j d_j

(bỏ qua phản xạ, nên thứ tự lớp không đổi kết quả). Bốn thẻ lọc được chào hàng:

Thẻ	Các lớp (theo thứ tự đặt)	Khối lượng (g)	Chi phí (triệu đồng)
$A$	$P$ : $1{,}7 \pm 0{,}18$ mm; $Q$ : $1{,}63 \pm 0{,}13$ mm	$45$	$54$
$B$	$P$ : $1{,}57 \pm 0{,}1$ mm; $S$ : $0{,}73 \pm 0{,}05$ mm	$35$	$43$
$C$	$P$ : $1{,}32 \pm 0{,}08$ mm; $Q$ : $1{,}53 \pm 0{,}12$ mm; $S$ : $0{,}68 \pm 0{,}07$ mm	$45$	$60$
$D$	$R$ : $1{,}1 \pm 0{,}09$ mm; $P$ : $1{,}15 \pm 0{,}11$ mm; $Q$ : $0{,}88 \pm 0{,}1$ mm	$40$	$48$

Thẻ được chấp nhận khi đồng thời bảo đảm ở mọi giá trị cho phép của

\beta

và

d

T_{S_1} \ge 0{,}48

;

T_{S_2} \le 5\cdot 10^{-3}

;

T_{S_3} \le 2\cdot 10^{-3}

; và tải chiếu tới cảm biến

H = \sum_k P_k T_k \le 1

mW, với công suất tới

P_{S_1} = 0{,}19

mW,

P_{S_2} = 32{,}56

mW,

P_{S_3} = 36{,}72

mW.
Trong các thẻ được chấp nhận, chọn thẻ nhẹ nhất; nếu khối lượng bằng nhau thì chọn thẻ rẻ hơn.
Tính

\lambda

của ba nguồn và chỉ rõ vùng phổ của từng nguồn; giải thích vì sao

T_{min}

lại ứng với

\beta

ở đầu trên và

d + u_d

, còn

T_{max}

thì ngược lại; lập bảng

T_{S_1,min}

T_{S_2,max}

T_{S_3,max}

H

cho cả bốn thẻ; rồi chọn thẻ và nói rõ từng thẻ còn lại hỏng ở cổng nào.

Thông hiểu

Câu 9. Sóng điện từ có tần số

184\ \text{MHz}

; tốc độ ánh sáng trong chân không

c = 3 \cdot 10^8\ \text{m/s}

. Tính bước sóng trong chân không (làm tròn đến hàng phần trăm).

Vận dụng

Câu 10. Thang sóng điện từ xếp theo bước sóng giảm dần: sóng vô tuyến (1), hồng ngoại (2), ánh sáng nhìn thấy (3), tử ngoại (4), tia X (5), tia gamma (6).
Tia X đứng ở vị trí thứ mấy?

Sự truyền năng lượng của sóng 11 câu

Bài tập sự truyền năng lượng của sóng — Vật lý lớp 11: 11 câu từ nhận biết đến vận dụng, gồm trắc nghiệm nhiều phương án, đúng – sai, trả lời ngắn và tự luận, có đáp án và lời giải chi tiết từng câu.

Trắc nghiệm nhiều phương án 4 câu

Nhận biết

Câu 11. Khi sóng truyền qua một môi trường, đại lượng nào được truyền đi?

A Năng lượng, còn vật chất thì không được truyền đi.

B Không truyền đi gì cả, chỉ có hình dạng sóng chạy.

C Cả năng lượng lẫn vật chất.

D Vật chất, còn năng lượng thì không.

Thông hiểu

Câu 12. Nếu biên độ sóng tăng gấp

4

lần thì năng lượng sóng tăng gấp bao nhiêu lần?

16

1

4

8

Vận dụng

Câu 13. Nguồn điểm ổn định đẳng hướng. Hai mặt cầu bán kính

r_1=3\ \text{m}

r_2=6\ \text{m}

có cường độ đều

I_1=40\ \text{W/m}^2

I_2=2{,}5\ \text{W/m}^2

. Không có nguồn phụ, không phản xạ đi ngược; mọi chênh công suất truyền ra qua hai mặt cầu bị lớp vỏ ở giữa hấp thụ. Bao nhiêu phần trăm công suất vào lớp vỏ bị hấp thụ?

94\,\text{\%}

63\,\text{\%}

75\,\text{\%}

38\,\text{\%}

Vận dụng

Câu 14. Với sóng cầu, nếu khoảng cách tới nguồn tăng gấp

5

lần thì cường độ sóng giảm đi bao nhiêu lần?

5

25

1

125

Câu đúng / sai 1 câu

Vận dụng

Câu 15. Một nguồn phát sóng cầu; ở khoảng cách

r

cường độ sóng bằng

160

đơn vị.

a) Biên độ tăng gấp

5

lần thì năng lượng tăng gấp

5

lần.

b) Năng lượng sóng tỉ lệ với bình phương biên độ.

c) Ở khoảng cách

2r

, cường độ bằng

80

đơn vị.

d) Biên độ sóng giảm dần khi ra xa nguồn vì năng lượng trải trên mặt sóng ngày càng rộng.

Trả lời ngắn 3 câu

Vận dụng

Câu 16. Cường độ sóng cầu ở khoảng cách

r

là

70

đơn vị. Tính cường độ ở khoảng cách

4r

(làm tròn đến hàng phần trăm).

Thông hiểu

Câu 17. Biên độ sóng tăng gấp

5

lần thì năng lượng sóng tăng gấp bao nhiêu lần?

Vận dụng

Câu 18. Nguồn điểm ổn định đẳng hướng. Hai mặt cầu bán kính

r_1=3\ \text{m}

r_2=9\ \text{m}

có cường độ đều

I_1=40\ \text{W/m}^2

I_2=\dfrac{10}{3}\ \text{W/m}^2

Tự luận 3 câu

Vận dụng

Câu 19. Nguồn điểm ổn định đẳng hướng. Hai mặt cầu bán kính

r_1=1\ \text{m}

r_2=3\ \text{m}

có cường độ đều

I_1=20\ \text{W/m}^2

I_2=\dfrac{5}{3}\ \text{W/m}^2

. Không có nguồn phụ, không phản xạ đi ngược; mọi chênh công suất truyền ra qua hai mặt cầu bị lớp vỏ ở giữa hấp thụ.

Thông hiểu

Câu 20. Biên độ sóng tăng gấp

5

lần thì năng lượng sóng tăng gấp bao nhiêu lần?

Vận dụng

Câu 21. Với sóng cầu, khoảng cách tới nguồn tăng gấp

3

lần thì cường độ giảm đi bao nhiêu lần?

Sự hình thành và lan truyền sóng cơ 8 câu

Bài tập sự hình thành và lan truyền sóng cơ — Vật lý lớp 11: 8 câu từ nhận biết đến vận dụng, gồm trắc nghiệm nhiều phương án, đúng – sai, trả lời ngắn và tự luận, có đáp án và lời giải chi tiết từng câu.

Trắc nghiệm nhiều phương án 3 câu

Nhận biết

Câu 22. Khi sóng cơ truyền qua một môi trường, các phần tử môi trường

A chuyển động theo sóng, đi xa dần khỏi nguồn.

B đứng yên hoàn toàn.

C chuyển động ngược chiều truyền sóng và đi xa dần.

D dao động tại chỗ quanh vị trí cân bằng của chúng.

Thông hiểu

Câu 23. Tốc độ truyền âm trong gỗ vào khoảng bao nhiêu?

1500\,\text{m/s}

3400\,\text{m/s}

5000\,\text{m/s}

340\,\text{m/s}

Vận dụng

Câu 24. Phát biểu nào sau đây đúng về sóng cơ?

A Tốc độ truyền sóng do tần số của nguồn quyết định.

B Tốc độ truyền sóng phụ thuộc bản chất môi trường, không phụ thuộc nguồn sóng.

C Sóng cơ mang các phần tử môi trường đi theo hướng truyền sóng.

D Sóng cơ truyền được trong chân không.

Câu đúng / sai 1 câu

Thông hiểu

Câu 25. Xét sự truyền sóng cơ, trong đó có sóng âm truyền qua nước.

a) Nguồn sóng là phần tử môi trường ở xa nhất.

b) Âm truyền nhanh nhất trong chất rắn, chậm nhất trong chất khí.

c) Tốc độ truyền sóng phụ thuộc bản chất môi trường.

d) Càng xa nguồn, tần số của sóng giảm dần.

Trả lời ngắn 2 câu

Nhận biết

Câu 26. Cho năm phát biểu về sóng cơ:
(1) Sóng cơ truyền pha dao động và năng lượng đi xa.
(2) Sóng cơ mang các phần tử môi trường đi theo hướng truyền sóng.
(3) Tốc độ truyền sóng phụ thuộc bản chất môi trường, không phụ thuộc nguồn sóng.
(4) Nguồn sóng là vật dao động làm các phần tử môi trường quanh nó dao động theo.
(5) Sóng cơ không truyền được trong chân không.
Có bao nhiêu phát biểu đúng?

Thông hiểu

Câu 27. Tốc độ truyền âm trong nước vào khoảng bao nhiêu mét trên giây?

Tự luận 2 câu

Nhận biết

Câu 28. Cho năm phát biểu về sóng cơ:
(1) Càng xa nguồn thì tần số của sóng càng giảm.
(2) Sóng cơ mang các phần tử môi trường đi theo hướng truyền sóng.
(3) Sóng cơ truyền vật chất chứ không truyền năng lượng.
(4) Nguồn sóng là vật dao động làm các phần tử môi trường quanh nó dao động theo.
(5) Tốc độ truyền sóng phụ thuộc bản chất môi trường, không phụ thuộc nguồn sóng.
Có bao nhiêu phát biểu đúng?

Thông hiểu

Câu 29. Tốc độ truyền âm trong gỗ vào khoảng bao nhiêu mét trên giây?

Thực hành đo tần số của sóng âm 13 câu

Bài tập thực hành đo tần số của sóng âm — Vật lý lớp 11: 13 câu từ nhận biết đến vận dụng cao, gồm trắc nghiệm nhiều phương án, đúng – sai, trả lời ngắn và tự luận, có đáp án và lời giải chi tiết từng câu.

Trắc nghiệm nhiều phương án 4 câu

Nhận biết

Câu 30. Trong bài thực hành đo tần số âm, micrô có vai trò gì?

A Phát âm từ tín hiệu điện của máy phát.

B Hiển thị tín hiệu điện theo thời gian để đọc chu kì.

C Phát ra âm có tần số biết trước để đối chiếu.

D Biến dao động âm thành tín hiệu điện.

Thông hiểu

Câu 31. Trên màn dao động kí, một chu kì chiếm

3

ô ngang, mỗi ô ứng với

7{,}5\ \text{ms}

. Chu kì của âm bằng

22{,}5\,\text{ms}

7{,}5\,\text{ms}

0{,}4\,\text{ms}

3\,\text{ms}

Vận dụng

Câu 32. Âm có chu kì

10\ \text{ms}

. Tần số của âm bằng

50\,\text{Hz}

10\,\text{Hz}

100\,\text{Hz}

0\,\text{Hz}

Vận dụng

Câu 33. Âm ổn định gần hình sin được ghi theo thời gian. Đỉnh dương thứ nhất có mốc

t_1=(2{,}2\pm0{,}07)\ \text{ms}

, đỉnh dương thứ 16 có mốc

t_2=(29{,}2\pm0{,}07)\ \text{ms}

. Dấu ± là khoảng bao phủ; hai mốc lệch độc lập, không bỏ sót đỉnh ở giữa. Đồng hồ đúng, tần số không đổi. Ước tính tần số từ hai giá trị giữa theo hertz, làm tròn đến đơn vị.

1111\,\text{Hz}

278\,\text{Hz}

593\,\text{Hz}

556\,\text{Hz}

Câu đúng / sai 1 câu

Vận dụng

Câu 34. Đo tần số âm bằng dao động kí: một chu kì chiếm

4

ô ngang, mỗi ô ứng với

3\ \text{ms}

a) Micrô trong thí nghiệm này biến dao động âm thành tín hiệu điện.

b) Tần số của âm bằng

83\ \text{Hz}

c) Đọc nhầm nửa chu kì thành một chu kì sẽ làm tần số tính được lớn gấp đôi.

d) Đếm nhiều chu kì rồi chia trung bình giúp làm tần số đo được lớn hơn.

Trả lời ngắn 4 câu

Thông hiểu

Câu 35. Một chu kì chiếm

8

ô ngang trên màn dao động kí, mỗi ô ứng với

9{,}5\ \text{ms}

. Tính chu kì của âm.

Vận dụng

Câu 36. Âm ổn định gần hình sin được ghi theo thời gian. Đỉnh dương thứ nhất có mốc

t_1=(1{,}9\pm0{,}11)\ \text{ms}

, đỉnh dương thứ 7 có mốc

t_2=(15{,}1\pm0{,}11)\ \text{ms}

Vận dụng cao

Câu 37. Âm lạ có tần số

f

chưa biết được đưa đồng thời vào hai thiết bị. Thiết bị thứ nhất trộn nó với âm chuẩn

f_{ref} = 1170

Hz; trên đường bao của tín hiệu tổng người ta đánh dấu hai cực đại cách nhau $3$ chu kì phách:

Đại lượng đọc từ đường bao	Giá trị
mốc cực đại thứ nhất $t_1$	$0{,}144$ s
mốc cực đại thứ hai $t_2$	$0{,}311$ s
số chu kì phách giữa hai mốc	$3$
sai số đọc mỗi mốc	$\pm 0{,}017$ s

Thiết bị thứ hai là card ghi âm, lấy mẫu riêng âm lạ (chưa trộn) ở tần số

f_s = 800

Hz rồi phân tích phổ với độ phân giải

\delta_f = 2

Hz. Trong dải hiển thị

\left[0; f_s/2\right]

phổ chỉ có một đỉnh, nằm đúng tại vạch

f_a = 352

Hz.
Biết tần số thật của âm lạ là bội nguyên của $\delta_f$ và nằm trong miền vật lí

\left[100; 2500\right]

Hz. Hai quan hệ dùng được: tần số phách

f_b = 1/T_b = |f - f_{ref}|

, và đỉnh phổ hiển thị là ảnh gập

f_a = |f - n f_s|

với

n

nguyên sao cho

0 \le f_a \le f_s/2

.
Tần số thật của âm lạ bằng bao nhiêu hertz?

Vận dụng

Câu 38. Âm có chu kì

66{,}5\ \text{ms}

. Tính tần số (làm tròn đến hàng đơn vị).

Tự luận 4 câu

Thông hiểu

Câu 39. Một chu kì chiếm

5

ô ngang trên màn dao động kí, mỗi ô ứng với

9\ \text{ms}

. Tính chu kì của âm.

Vận dụng cao

Câu 40. Âm lạ có tần số

f

chưa biết được đưa đồng thời vào hai thiết bị. Thiết bị thứ nhất trộn nó với âm chuẩn

f_{ref} = 1966

Hz; trên đường bao của tín hiệu tổng người ta đánh dấu hai cực đại cách nhau $8$ chu kì phách:

Đại lượng đọc từ đường bao	Giá trị
mốc cực đại thứ nhất $t_1$	$0{,}292$ s
mốc cực đại thứ hai $t_2$	$0{,}792$ s
số chu kì phách giữa hai mốc	$8$
sai số đọc mỗi mốc	$\pm 0{,}022$ s

Thiết bị thứ hai là card ghi âm, lấy mẫu riêng âm lạ (chưa trộn) ở tần số

f_s = 600

Hz rồi phân tích phổ với độ phân giải

\delta_f = 1

Hz. Trong dải hiển thị

\left[0; f_s/2\right]

phổ chỉ có một đỉnh, nằm đúng tại vạch

f_a = 150

Hz.
Biết tần số thật của âm lạ là bội nguyên của $\delta_f$ và nằm trong miền vật lí

\left[300; 3000\right]

Hz. Hai quan hệ dùng được: tần số phách

f_b = 1/T_b = |f - f_{ref}|

, và đỉnh phổ hiển thị là ảnh gập

f_a = |f - n f_s|

với

n

nguyên sao cho

0 \le f_a \le f_s/2

.
Tìm khoảng của

f_b

từ hai mốc đã cho (nói rõ vì sao phải chia cho số chu kì); lập đủ hai ứng viên của quan hệ phách và toàn bộ họ ứng viên của quan hệ gập phổ trong miền vật lí; giao hai họ để chốt tần số thật, rồi kiểm ngược bằng cách tính lại

\Delta t

và vị trí đỉnh phổ.

Vận dụng

Câu 41. Đếm được

3

chu kì trong

51\ \text{ms}

. Tính tần số của âm (làm tròn đến hàng đơn vị).

Vận dụng

Câu 42. Micro ghi âm tuần hoàn, lấy mẫu

f_s=4000\ \text{mẫu/s}

. Bỏ nhiễu rồi so toàn mẫu hình: lần lặp đầu ở độ trễ 25 mẫu, tiếp theo 50 mẫu; không có độ trễ nguyên dương nhỏ hơn 25 làm mẫu hình lặp đúng. Coi 25 khoảng lấy mẫu là một chu kì vật lí, đồng hồ chuẩn, không nhập nhằng chồng phổ.

Thực hành đo tốc độ truyền âm 13 câu

Bài tập thực hành đo tốc độ truyền âm — Vật lý lớp 11: 13 câu từ nhận biết đến vận dụng cao, gồm trắc nghiệm nhiều phương án, đúng – sai, trả lời ngắn và tự luận, có đáp án và lời giải chi tiết từng câu.

Trắc nghiệm nhiều phương án 4 câu

Thông hiểu

Câu 43. Hai vị trí cộng hưởng liên tiếp của cột khí là

30\ \text{cm}

và

68\ \text{cm}

. Bước sóng của âm bằng

19\,\text{cm}

98\,\text{cm}

76\,\text{cm}

38\,\text{cm}

Nhận biết

Câu 44. Trong thí nghiệm ống cộng hưởng, âm nghe to hẳn lên khi

A chiều dài cột khí bằng một số nguyên lần bước sóng.

B chiều dài cột khí bằng một số lẻ lần một phần tư bước sóng.

C tần số của âm bằng đúng chiều dài cột khí.

D mặt nước dâng tới miệng ống.

Vận dụng

Câu 45. Máy đo tiếng vọng dùng chung đồng hồ phát và thu; trễ xử lí cố định τ cộng vào mọi số đọc. Trước tường cách

d_1=74\ \text{m}

, máy hiển thị

t_1=0{,}44\ \text{s}

; trước tường cách

d_2=92{,}5\ \text{m}

, hiển thị

t_2=0{,}54\ \text{s}

. Môi trường giữ nguyên; âm đi và về cùng tốc độ c, bỏ thời gian phản xạ. Tính tốc độ âm c theo mét trên giây, làm tròn đến đơn vị.

370\,\text{m/s}

336\,\text{m/s}

185\,\text{m/s}

740\,\text{m/s}

Vận dụng

Câu 46. Vì sao nên đo hiệu hai vị trí cộng hưởng liên tiếp thay vì đo một vị trí cộng hưởng duy nhất?

A Vì hiệu hai vị trí khử được sai số do đầu ống, cho bước sóng chính xác hơn.

B Vì âm chỉ cộng hưởng ở vị trí thứ hai.

C Vì hai vị trí cộng hưởng cho hai bước sóng khác nhau.

D Vì đo một vị trí thì không tính được bước sóng.

Câu đúng / sai 1 câu

Vận dụng

Câu 47. Trong thí nghiệm ống cộng hưởng, âm tần số

970\ \text{Hz}

cho hai vị trí cộng hưởng liên tiếp của cột khí là

25\ \text{cm}

và

41\ \text{cm}

a) Tốc độ truyền âm trong không khí ở điều kiện thường vào khoảng

34\ \text{m/s}

b) Bước sóng của âm bằng

16\ \text{cm}

c) Tốc độ truyền âm đo được bằng

310\ \text{m/s}

d) Đo hiệu hai vị trí cộng hưởng khử được sai số đầu ống.

Trả lời ngắn 4 câu

Vận dụng

Câu 48. Loa phát âm thuần

f=1000\ \text{Hz}

trong không khí đứng yên đồng nhất. Hai micro cùng hướng truyền cách

d=0{,}174\ \text{m}

; hai kênh đã cân pha, bỏ nhiễu và phản xạ. Tín hiệu ngược pha theo môđun 2π. Phép đo độc lập khoanh

c\in[314;386]\ \text{m/s}

. Tính tốc độ âm c theo mét trên giây, làm tròn đến đơn vị.

Vận dụng cao

Câu 49. Hai máy ghi âm đặt cố định tại

A

và

B

trên một đường thẳng, cách nhau

L = 20{,}78

m. Mỗi máy chạy đồng hồ riêng; hai đồng hồ không được đồng bộ nên số đọc của chúng lệch nhau một lượng không đổi, không ai biết là bao nhiêu.
Người ta bắn hai xung âm: xung 1 phát sát $A$ (truyền theo chiều

A \to B

), một lát sau xung 2 phát sát $B$ (truyền theo chiều

B \to A

). Mỗi xung được cả hai máy ghi lại; thời điểm phát không được ghi. Dấu thời gian đọc trên từng đồng hồ (độ phân giải

0{,}01

ms):

Xung	Nơi phát	Chiều truyền	Đồng hồ $A$ ghi (ms)	Đồng hồ $B$ ghi (ms)
$1$	sát $A$	$A \to B$	$235{,}55$	$319{,}84$
$2$	sát $B$	$B \to A$	$526{,}99$	$488{,}86$

Nhiệt kế trong phòng chỉ

T = 29\ ^\circ

C. Mô hình gần đúng của tốc độ âm trong không khí là

v_{ref} = 331{,}3 + 0{,}606\,T

(m/s,

T

theo

^\circ

C).
Tính tốc độ âm đo được (đã khử độ lệch đồng hồ) rồi cho biết nó lệch bao nhiêu phần trăm so với

v_{ref}

Thông hiểu

Câu 50. Hai vị trí cộng hưởng liên tiếp là

23\ \text{cm}

và

44\ \text{cm}

. Tính bước sóng của âm.

Vận dụng

Câu 51. Âm tần số

1410\ \text{Hz}

có bước sóng

26\ \text{cm}

. Tính tốc độ truyền âm (làm tròn đến hàng đơn vị).

Tự luận 4 câu

Thông hiểu

Câu 52. Hai vị trí cộng hưởng liên tiếp là

16\ \text{cm}

và

41\ \text{cm}

. Tính bước sóng của âm.

Vận dụng

Câu 53. Hai điểm A, B đứng yên theo đất cách

d=330\ \text{m}

, gió đều thổi từ A sang B với tốc độ w. Tốc độ âm so với không khí là c>w, như nhau hai lượt. Âm A tới B mất

t_+=1\ \text{s}

, chiều ngược mất

t_-=\dfrac{11}{9}\ \text{s}

. Bỏ trễ, phản xạ và biến thiên nhiệt độ.

Vận dụng

Câu 54. Âm tần số

1180\ \text{Hz}

có bước sóng

32\ \text{cm}

. Tính tốc độ truyền âm (làm tròn đến hàng đơn vị).

Vận dụng cao

Câu 55. Hai máy ghi âm đặt cố định tại

A

và

B

trên một đường thẳng, cách nhau

L = 12{,}13

A \to B

), một lát sau xung 2 phát sát $B$ (truyền theo chiều

B \to A

). Mỗi xung được cả hai máy ghi lại; thời điểm phát không được ghi. Dấu thời gian đọc trên từng đồng hồ (độ phân giải

0{,}01

ms):

Xung	Nơi phát	Chiều truyền	Đồng hồ $A$ ghi (ms)	Đồng hồ $B$ ghi (ms)
$1$	sát $A$	$A \to B$	$197{,}4$	$226{,}92$
$2$	sát $B$	$B \to A$	$471{,}9$	$427{,}52$

Nhiệt kế trong phòng chỉ

T = 15{,}9\ ^\circ

C. Mô hình gần đúng của tốc độ âm trong không khí là

v_{ref} = 331{,}3 + 0{,}606\,T

(m/s,

T

theo

^\circ

C).
Gọi

\delta

là độ lệch giữa hai đồng hồ và

\tau

là thời gian âm truyền hết

AB

. Lập hai phương trình cho hai xung (nói rõ vì sao thời điểm phát bị khử), giải ra

v

và

\delta

, thay ngược lại để kiểm, rồi tính độ lệch tương đối của

v

so với

v_{ref}

. Kết quả cuối làm tròn đến

0{,}1\%

Sóng âm; độ cao, độ to và âm sắc 8 câu

Bài tập sóng âm; độ cao, độ to và âm sắc — Vật lý lớp 11: 8 câu từ nhận biết đến vận dụng, gồm trắc nghiệm nhiều phương án, đúng – sai, trả lời ngắn và tự luận, có đáp án và lời giải chi tiết từng câu.

Trắc nghiệm nhiều phương án 3 câu

Nhận biết

Câu 56. Sóng âm truyền trong không khí là

A sóng dọc, phần tử không khí dao động dọc theo phương truyền âm.

B sóng dừng, không lan truyền đi đâu.

C sóng ngang, phần tử không khí dao động vuông góc phương truyền.

D sóng điện từ, truyền được cả trong chân không.

Vận dụng

Câu 57. Hai nhạc cụ khác nhau cùng chơi một nốt nhạc ở cùng độ to. Ta phân biệt được chúng nhờ đâu?

A Độ to, vì cường độ âm khác nhau.

B Tốc độ truyền âm khác nhau.

C Độ cao, vì hai nhạc cụ phát ra tần số khác nhau.

D Âm sắc, tức dạng đồ thị dao động âm khác nhau.

Thông hiểu

Câu 58. Đặc trưng sinh lí “độ cao của âm” gắn với đặc trưng vật lí nào?

A Mức cường độ âm.

B Tốc độ truyền âm.

C Tần số.

D Đồ thị dao động âm, tức thành phần các hoạ âm.

Câu đúng / sai 1 câu

Thông hiểu

Câu 59. Xét một âm có tần số

40500\ \text{Hz}

a) Đặc trưng sinh lí “độ to của âm” gắn với đồ thị dao động âm, tức thành phần các hoạ âm.

b) Độ to của âm gắn với tần số.

c) Âm sắc giúp ta phân biệt hai nhạc cụ cùng chơi một nốt.

d) Tai người nghe được âm có tần số từ khoảng

16\ \text{Hz}

tới

20\,000\ \text{Hz}

Trả lời ngắn 2 câu

Thông hiểu

Câu 60. Ngưỡng dưới của dải tần số âm mà tai người nghe được là bao nhiêu héc?

Vận dụng

Câu 61. Hai nguồn âm điều hòa gần nhau, tần số

f_1=380\ \text{Hz}

f_2=391\ \text{Hz}

, cùng biên độ tại máy thu. Tần số phách

f_b=|f_2-f_1|

; xét biến thiên độ lớn bao dao động. Tính thời gian giữa hai lần âm nghe lớn liên tiếp theo giây, làm tròn 0,01 s (làm tròn đến hàng phần trăm).

Tự luận 2 câu

Thông hiểu

Câu 62. Không khí đứng yên, tốc độ âm

c=330\ \text{m/s}

. Nguồn phát đều

f=450\ \text{Hz}

, chuyển động với tốc độ

u=25\ \text{m/s}<c

so với không khí. Bỏ gió và phản xạ, công suất phát không đổi.
Máy thu đứng yên; nguồn đi thẳng về phía máy thu.
Dùng

\lambda_{\text{trước}}=(c-u)/f

; phía sau nguồn có

\lambda_{sau}=(c+u)/f

. Với người nghe có vận tốc v cùng chiều sóng,

f_{nghe}=(c-v)/\lambda_{\text{trước}}

Vận dụng

Câu 63. Cho năm âm có tần số lần lượt là

10\ \text{Hz}

5000\ \text{Hz}

25000\ \text{Hz}

40000\ \text{Hz}

440\ \text{Hz}

.
Có bao nhiêu âm mà tai người nghe được?

Điều kiện có sóng dừng trên dây 13 câu

Bài tập điều kiện có sóng dừng trên dây — Vật lý lớp 11: 13 câu từ nhận biết đến vận dụng cao, gồm trắc nghiệm nhiều phương án, đúng – sai, trả lời ngắn và tự luận, có đáp án và lời giải chi tiết từng câu.

Trắc nghiệm nhiều phương án 4 câu

Thông hiểu

Câu 64. Dây dài

130\ \text{cm}

hai đầu cố định, trên dây có

3

bó sóng. Bước sóng bằng (làm tròn đến hàng phần mười).

43{,}3\,\text{cm}

390\,\text{cm}

86{,}7\,\text{cm}

130\,\text{cm}

Vận dụng

Câu 65. Dây hai đầu cố định có tần số cơ bản

7{,}3\ \text{Hz}

. Tần số hoạ âm bậc

3

bằng

51{,}1\,\text{Hz}

2{,}4\,\text{Hz}

21{,}9\,\text{Hz}

7{,}3\,\text{Hz}

Nhận biết

Câu 66. Điều kiện để có sóng dừng trên dây hai đầu cố định là

l = (2k + 1)\dfrac{\lambda}{4}

l = \dfrac{\lambda}{k}

l = k\lambda

l = k\dfrac{\lambda}{2}

với

k

nguyên dương

Vận dụng

Câu 67. Dây dài

L=1{,}8\ \text{m}

căng hai đầu cố định, tốc độ sóng

v=150\ \text{m/s}

. Xét họa âm bậc

n=2

. Tính tần số họa âm đang xét, làm tròn đến hertz.

250\,\text{Hz}

83\,\text{Hz}

28\,\text{Hz}

42\,\text{Hz}

Câu đúng / sai 1 câu

Vận dụng

Câu 68. Một sợi dây dài

240\ \text{cm}

có hai đầu cố định; sóng truyền trên dây với tốc độ

31\ \text{m/s}

và trên dây có

5

bó sóng.

a) Điều kiện sóng dừng trên dây hai đầu cố định là

l = k\dfrac{\lambda}{2}

b) Bước sóng trên dây bằng

96\ \text{cm}

c) Với dây một đầu cố định, một đầu tự do thì điều kiện là

l = k\dfrac{\lambda}{2}

d) Trên dây có

5

bó sóng thì số nút bằng

5

Trả lời ngắn 4 câu

Thông hiểu

Câu 69. Dây dài

80\ \text{cm}

hai đầu cố định có

5

bó sóng. Tính bước sóng.

Vận dụng

Câu 70. Dây dài

110\ \text{cm}

hai đầu cố định, tốc độ truyền sóng

67\ \text{m/s}

. Tính tần số cơ bản (làm tròn đến hàng phần mười).

Vận dụng cao

Câu 71. Một dây đàn hồi dài

L

căng ngang, đầu

x = 0

gắn chặt vào giá. Đầu

x = L

nằm khuất trong một hộp kín nên không biết nó bị giữ cố định hay để tự do. Hai khả năng cho hai họ phổ khác nhau:

Điều kiện biên	Tần số riêng	Dạng mode
hai đầu cố định	$f_j = j\,f_0$ với $f_0 = v/(2L)$	$\sin\dfrac{j\pi x}{L}$
cố định – tự do	$f_j = (2j-1)f_0$ với $f_0 = v/(4L)$	$\sin\dfrac{(2j-1)\pi x}{2L}$

Đầu dò rung là một điểm, đặt tại

x_p = \dfrac{2}{5}L

: mode nào có nút đúng tại

x_p

thì đầu dò không ghi được gì.
Lần quét thứ nhất treo vật

M_{cal} = 2{,}11

kg, quét dải

\left[351; 577\right]

Hz và thu được ba đỉnh:

377

Hz,

493

Hz,

551

Hz. Biết trong dải quét có đúng bốn mode vật lí, và lí do duy nhất khiến một mode không hiện là đầu dò nằm đúng nút của nó.
Bước thiết kế: thay vật treo bằng

M_0 = 0{,}85

kg cộng thêm

n

quả cân giống nhau, mỗi quả

100

g. Dây vẫn là dây cũ (cùng

L

, cùng khối lượng trên đơn vị dài), lực căng lấy bằng

T = Mg

. Cần đưa mode thứ $12$ của dây vào dải

\left[918{,}3; 951{,}8\right]

Hz.
Cần thêm ít nhất bao nhiêu quả cân?

Vận dụng

Câu 72. Dây hai đầu cố định dài

L=1{,}8\ \text{m}

, tốc độ

v=40\ \text{m/s}

. Hai nguồn tạo đồng thời mode bậc

n=4

m=8

, biên độ

A=1\ \text{mm}\ne0

. Mô hình tuyến tính

y=A\sin(4\pi x/L)\cos(2\pi f_nt)+A\sin(8\pi x/L)\cos(2\pi f_mt)

f_j=jv/(2L)

. Điểm P nằm ở

x_P=0{,}45\ \text{m}

. Tính tần số mode bậc m, làm tròn đến hertz.

Tự luận 4 câu

Vận dụng

Câu 73. Dây hai đầu cố định có tần số cơ bản

17{,}3\ \text{Hz}

. Tính tần số hoạ âm bậc

5

Vận dụng

Câu 74. Dây hai đầu cố định dài

L=1{,}5\ \text{m}

\mu=0{,}01\ \text{kg/m}

. Cho

v=\sqrt{F/\mu}

và

f_n=nv/(2L)

, n nguyên dương. Ban đầu

F_1=64\ \text{N}

, nguồn

f=\dfrac{160}{3}\ \text{Hz}

làm dây cộng hưởng. Tăng căng lên

F_2=576\ \text{N}

, giữ L và μ.

Vận dụng cao

Câu 75. Một dây đàn hồi dài

L

căng ngang, đầu

x = 0

gắn chặt vào giá. Đầu

x = L

nằm khuất trong một hộp kín nên không biết nó bị giữ cố định hay để tự do. Hai khả năng cho hai họ phổ khác nhau:

Điều kiện biên	Tần số riêng	Dạng mode
hai đầu cố định	$f_j = j\,f_0$ với $f_0 = v/(2L)$	$\sin\dfrac{j\pi x}{L}$
cố định – tự do	$f_j = (2j-1)f_0$ với $f_0 = v/(4L)$	$\sin\dfrac{(2j-1)\pi x}{2L}$

Đầu dò rung là một điểm, đặt tại

x_p = \dfrac{2}{9}L

: mode nào có nút đúng tại

x_p

thì đầu dò không ghi được gì.
Lần quét thứ nhất treo vật

M_{cal} = 1{,}93

kg, quét dải

\left[646{,}5; 874{,}5\right]

Hz và thu được ba đỉnh:

672{,}75

Hz,

731{,}25

Hz,

848{,}25

M_0 = 1{,}54

kg cộng thêm

n

quả cân giống nhau, mỗi quả

100

g. Dây vẫn là dây cũ (cùng

L

, cùng khối lượng trên đơn vị dài), lực căng lấy bằng

T = Mg

. Cần đưa mode thứ $2$ của dây vào dải

\left[84{,}5; 90{,}1\right]

Hz.
Chứng tỏ với vị trí đầu dò đã cho thì cả hai họ phổ đều có thể mất vạch; liệt kê các giả thuyết (họ biên,

f_0

) và chỉ rõ mỗi giả thuyết sai bị loại bởi đẳng thức tần số nào hoặc điều kiện nút nào; từ giả thuyết còn lại xác định

c_r

của mode thứ

r

; rồi tìm số quả cân nhỏ nhất và chứng minh số nhỏ hơn một đơn vị không đạt.

Thông hiểu

Câu 76. Dây dài

230\ \text{cm}

hai đầu cố định có

1

bó sóng. Tính bước sóng.

Sóng dừng, nút sóng và bụng sóng 10 câu

Bài tập sóng dừng, nút sóng và bụng sóng — Vật lý lớp 11: 10 câu từ nhận biết đến vận dụng cao, gồm trắc nghiệm nhiều phương án, đúng – sai, trả lời ngắn và tự luận, có đáp án và lời giải chi tiết từng câu.

Trắc nghiệm nhiều phương án 3 câu

Thông hiểu

Câu 77. Trên dây có sóng dừng với bước sóng

24\ \text{cm}

. Khoảng cách giữa hai nút liên tiếp bằng

6\,\text{cm}

12\,\text{cm}

24\,\text{cm}

48\,\text{cm}

Vận dụng

Câu 78. Trên dây có sóng dừng với bước sóng

6\ \text{cm}

. Khoảng cách giữa một nút và một bụng liền kề bằng

6\,\text{cm}

3\,\text{cm}

1{,}5\,\text{cm}

2\,\text{cm}

Nhận biết

Câu 79. Sóng dừng hình thành do

A sự giao thoa giữa sóng tới và sóng phản xạ trên cùng một phương.

B sóng truyền theo hai phương vuông góc nhau.

C hai sóng có tần số khác nhau gặp nhau.

D sóng bị tắt dần khi truyền trong môi trường có ma sát.

Câu đúng / sai 1 câu

Vận dụng

Câu 80. Trên một sợi dây có sóng dừng với bước sóng

38\ \text{cm}

, đếm được

8

nút kể cả hai đầu dây.

a) Sóng dừng hình thành do giao thoa giữa sóng tới và sóng phản xạ.

b) Một nút và một bụng liền kề cách nhau

19\ \text{cm}

c) Chiều dài dây bằng

133\ \text{cm}

d) Trên dây có

8

nút thì số bụng bằng

7

Trả lời ngắn 3 câu

Thông hiểu

Câu 81. Sóng dừng có bước sóng

34\ \text{cm}

. Tính khoảng cách giữa hai nút liên tiếp.

Vận dụng cao

Câu 82. Một ống cộng hưởng kín một đầu dài

L = 700

mm: đầu kín ở

x = 0

, miệng ống ở

x = L

. Đầu kín luôn là nút li độ; miệng ống ứng với một bụng li độ nằm hơi ra ngoài, tại

L_{eff} = L + e

, trong đó hiệu chỉnh đầu hở

e

chưa biết nhưng như nhau ở cả hai phép đo và thoả

0 < e \le 40

mm.
Một microphone nhỏ được rê dọc trục ống ở hai tần số cộng hưởng khác nhau. Máy chỉ giữ lại được hai mốc nút tin cậy trên mỗi bản quét; những đoạn còn lại rơi vào vùng chết của đầu dò nên không kết luận được gì ở đó:

Bản quét	Tần số (Hz)	Mốc nút thứ nhất (mm)	Mốc nút thứ hai (mm)	Khoảng cách $D_k$ (mm)
$1$	$2011{,}1$	$252$	$504$	$252$
$2$	$2484{,}3$	$408$	$612$	$204$

Nhật kí đo chỉ xác nhận: trong mỗi khoảng

D_k

có

m_k \in \{0; 1; 2\}

nút không ghi được, và trên cả hai bản quét cộng lại có ít nhất một nút bị bỏ sót.
Với ống kín–hở, mode thứ

n

thoả

L + e = (2n-1)\dfrac{\lambda}{4}

và các nút li độ liên tiếp cách nhau

\dfrac{\lambda}{2}

tính từ đầu kín; ngoài ra

c = f\lambda

. Số mode của hai lần đo là hai số nguyên

n_1 < n_2

nằm trong

3 \le n \le 14

.
Ống chứa một chất khí chưa rõ ở nhiệt độ phòng, nên không được mặc định tốc độ âm bằng giá trị của không khí; chỉ biết nó nằm đâu đó trong

150

–

600

m/s.
Tốc độ truyền âm trong ống bằng bao nhiêu m/s?

Vận dụng

Câu 83. Sóng dừng có bước sóng

30\ \text{cm}

. Tính khoảng cách giữa một nút và một bụng liền kề.

Tự luận 3 câu

Thông hiểu

Câu 84. Sóng dừng có bước sóng

30\ \text{cm}

. Tính khoảng cách giữa hai nút liên tiếp.

Vận dụng

Câu 85. Trên dây có sóng dừng bước sóng

10\ \text{cm}

, đếm được

6

nút kể cả hai đầu. Tính chiều dài dây.

Vận dụng cao

Câu 86. Một ống cộng hưởng kín một đầu dài

L = 772

mm: đầu kín ở

x = 0

, miệng ống ở

x = L

. Đầu kín luôn là nút li độ; miệng ống ứng với một bụng li độ nằm hơi ra ngoài, tại

L_{eff} = L + e

, trong đó hiệu chỉnh đầu hở

e

chưa biết nhưng như nhau ở cả hai phép đo và thoả

0 < e \le 40

Bản quét	Tần số (Hz)	Mốc nút thứ nhất (mm)	Mốc nút thứ hai (mm)	Khoảng cách $D_k$ (mm)
$1$	$2040{,}6$	$168$	$336$	$168$
$2$	$2255{,}4$	$456$	$608$	$152$

Nhật kí đo chỉ xác nhận: trong mỗi khoảng

D_k

có

m_k \in \{0; 1; 2\}

nút không ghi được, và trên cả hai bản quét cộng lại có ít nhất một nút bị bỏ sót.
Với ống kín–hở, mode thứ

n

thoả

L + e = (2n-1)\dfrac{\lambda}{4}

và các nút li độ liên tiếp cách nhau

\dfrac{\lambda}{2}

tính từ đầu kín; ngoài ra

c = f\lambda

. Số mode của hai lần đo là hai số nguyên

n_1 < n_2

nằm trong

3 \le n \le 14

150

–

600

m/s.
Lập bảng đủ các bộ

(m_1; m_2)

khả dĩ với bước sóng tương ứng; chỉ rõ bộ nào bị loại vì hai bản quét cho hai tốc độ khác nhau (và bộ nào, nếu có, bị loại ngay vì vị trí mốc không rơi vào bội của nửa bước sóng), rồi bộ nào chỉ bị loại khi áp điều kiện mode nguyên với hiệu chỉnh

e

dùng chung. Từ bộ còn lại tính

\lambda_1

\lambda_2

n_1

n_2

e

và

c

; cuối cùng dựng lại toàn bộ vị trí nút của bản quét thứ nhất để kiểm.

Nguyên lí chồng chất sóng 13 câu

Bài tập nguyên lí chồng chất sóng — Vật lý lớp 11: 13 câu từ nhận biết đến vận dụng cao, gồm trắc nghiệm nhiều phương án, đúng – sai, trả lời ngắn và tự luận, có đáp án và lời giải chi tiết từng câu.

Trắc nghiệm nhiều phương án 4 câu

Nhận biết

Câu 87. Nguyên lí chồng chất sóng phát biểu rằng, tại điểm hai sóng gặp nhau,

A sóng có biên độ lớn hơn sẽ lấn át sóng kia.

B biên độ tổng luôn bằng tổng hai biên độ thành phần.

C li độ tổng bằng tổng đại số li độ do từng sóng gây ra.

D hai sóng triệt tiêu nhau và cùng biến mất.

Vận dụng

Câu 88. Tại P trong môi trường tuyến tính, hai sóng cùng tần số

f=4\ \text{Hz}

có

y_1=A_1\cos(\omega t)

y_2=A_2\sin(\omega t)

A_1=1\ \text{mm}

A_2=4\ \text{mm}

\omega=2\pi f

T=1/f

. Li độ thật

y=y_1+y_2

; nguồn giữ độ lệch pha không đổi. Tính biên độ tổng theo milimét, làm tròn một chữ số thập phân.

8{,}2\,\text{mm}

4{,}1\,\text{mm}

5\,\text{mm}

2{,}1\,\text{mm}

Thông hiểu

Câu 89. Tại một điểm, sóng thứ nhất gây li độ

-3\ \text{cm}

, sóng thứ hai gây li độ

-9\ \text{cm}

. Li độ tổng hợp bằng

-12\,\text{cm}

12\,\text{cm}

6\,\text{cm}

27\,\text{cm}

Vận dụng

Câu 90. Hai sóng cùng pha có biên độ

7\ \text{cm}

và

8\ \text{cm}

gặp nhau. Biên độ dao động tổng hợp bằng

56\,\text{cm}

1\,\text{cm}

8\,\text{cm}

15\,\text{cm}

Câu đúng / sai 2 câu

Thông hiểu

Câu 91. Tại một điểm, sóng thứ nhất gây li độ

-1\ \text{cm}

và sóng thứ hai gây li độ

-4\ \text{cm}

; hai sóng ấy có biên độ

3\ \text{cm}

và

6\ \text{cm}

a) Li độ tổng hợp tại điểm ấy bằng

5\ \text{cm}

b) Nếu hai sóng ngược pha thì biên độ tổng hợp bằng

9\ \text{cm}

c) Sau khi đi qua nhau, hai sóng tiếp tục truyền như chưa hề gặp.

d) Chồng chất sóng làm hai sóng mất hẳn năng lượng.

Vận dụng cao

Câu 92. Một sợi dây dài nằm dọc trục

Ox

, đầu phản xạ ở

x = 100

cm (chưa biết là đầu cố định hay đầu tự do). Mọi xung trên dây truyền không đổi dạng với tốc độ

v = 2

cm/ms.
Ảnh chụp lúc $t_0 = 2$ ms — một xung đang chạy sang phải về phía đầu phản xạ:

$x$ (cm)	$57$	$61$	$66$
$y$ (mm)	$0$	$12$	$0$

Ảnh chụp lúc $t_1 = 25$ ms — xung ấy đã phản xạ xong và đang chạy sang trái:

$x$ (cm)	$88$	$93$	$97$
$y$ (mm)	$0$	$3$	$0$

Cũng trong ảnh lúc

t_1

, ở phía bên trái còn một xung thứ hai đang chạy sang phải:

$x$ (cm)	$6$	$10$	$14$	$16$	$18$
$y$ (mm)	$0$	$12$	$0$	$-6$	$0$

Giữa hai nút gãy liên tiếp, dây là một đoạn thẳng. Camera bỏ lỡ thời điểm

t_* = 44

ms, đúng lúc hai xung chồng lên nhau. Biên độ xung phản xạ bằng

r

lần biên độ xung tới với

0 < r \le 1

; năng lượng của một xung tỉ lệ với bình phương biên độ của nó.
Xét các mệnh đề sau.

a) Đầu phản xạ của dây là đầu cố định.

b) Năng lượng của xung phản xạ bằng

6{,}2\%

năng lượng của xung tới.

c) Trong lúc hai xung chồng nhau, những điểm có li độ

y = 0

là những điểm dây không mang năng lượng.

d) Ở thời điểm

t_*

, li độ của phần tử dây tại

x = 53

cm bằng

-1{,}2

mm.

Trả lời ngắn 3 câu

Vận dụng

Câu 93. Mô hình sóng một chiều tán sắc:

y_1=A\cos(\omega_1t-k_1x)

y_2=A\cos(\omega_2t-k_2x)

, A>0,

f_1=108\ \text{Hz}

f_2=112\ \text{Hz}

k_1=7{,}2\pi\ \text{rad/m}

k_2=7{,}8\pi\ \text{rad/m}

\omega_i=2\pi f_i

. Cho

\cos a+\cos b=2\cos((a-b)/2)\cos((a+b)/2)

;

v_b=|\Delta\omega/\Delta k|

v_p=(\omega_1+\omega_2)/(k_1+k_2)

. Tính tốc độ bao theo mét trên giây, làm tròn đến đơn vị.

Thông hiểu

Câu 94. Tại một điểm, hai sóng gây li độ

-3\ \text{cm}

và

3\ \text{cm}

. Tính li độ tổng hợp.

Vận dụng

Câu 95. Hai sóng cùng pha biên độ

9\ \text{cm}

và

8\ \text{cm}

. Tính biên độ tổng hợp.

Tự luận 4 câu

Thông hiểu

Câu 96. Tại một điểm, hai sóng gây li độ

-5\ \text{cm}

và

3\ \text{cm}

. Tính li độ tổng hợp.

Vận dụng

Câu 97. Hai sóng ngược pha biên độ

10\ \text{cm}

và

6\ \text{cm}

. Tính biên độ tổng hợp.

Vận dụng cao

Câu 98. Một sợi dây dài nằm dọc trục

Ox

, đầu phản xạ ở

x = 100

cm (chưa biết là đầu cố định hay đầu tự do). Mọi xung trên dây truyền không đổi dạng với tốc độ

v = 2

cm/ms.
Ảnh chụp lúc $t_0 = 1$ ms — một xung đang chạy sang phải về phía đầu phản xạ:

$x$ (cm)	$24$	$26$	$31$
$y$ (mm)	$0$	$8$	$0$

Ảnh chụp lúc $t_1 = 41$ ms — xung ấy đã phản xạ xong và đang chạy sang trái:

$x$ (cm)	$89$	$94$	$96$
$y$ (mm)	$0$	$6$	$0$

Cũng trong ảnh lúc

t_1

, ở phía bên trái còn một xung thứ hai đang chạy sang phải:

$x$ (cm)	$57$	$62$	$67$	$69$	$71$
$y$ (mm)	$0$	$-12$	$0$	$8$	$0$

Giữa hai nút gãy liên tiếp, dây là một đoạn thẳng. Camera bỏ lỡ thời điểm

t_* = 47

ms, đúng lúc hai xung chồng lên nhau. Biên độ xung phản xạ bằng

r

lần biên độ xung tới với

0 < r \le 1

; năng lượng của một xung tỉ lệ với bình phương biên độ của nó.
Xác định loại đầu phản xạ và hệ số

r

, tịnh tiến hai xung về thời điểm

t_*

rồi trả lời các yêu cầu sau.

Vận dụng

Câu 99. Tại P trong môi trường tuyến tính, hai sóng cùng tần số

f=2\ \text{Hz}

có

y_1=A_1\cos(\omega t)

y_2=A_2\sin(\omega t)

A_1=2\ \text{mm}

A_2=1\ \text{mm}

\omega=2\pi f

T=1/f

. Li độ thật

y=y_1+y_2

; nguồn giữ độ lệch pha không đổi.

Sóng ngang và sóng dọc 8 câu

Bài tập sóng ngang và sóng dọc — Vật lý lớp 11: 8 câu từ nhận biết đến vận dụng, gồm trắc nghiệm nhiều phương án, đúng – sai, trả lời ngắn và tự luận, có đáp án và lời giải chi tiết từng câu.

Trắc nghiệm nhiều phương án 3 câu

Nhận biết

Câu 100. Trong sóng dọc, phần tử môi trường dao động theo phương

A hợp với phương truyền sóng một góc bốn mươi lăm độ.

B trùng với phương truyền sóng.

C vuông góc với phương truyền sóng.

D thay đổi liên tục theo thời gian.

Thông hiểu

Câu 101. “Sóng âm truyền trong nước biển” là loại sóng nào?

A Không phải sóng cơ hay sóng điện từ nào cả.

B Vừa là sóng ngang vừa là sóng dọc.

C Sóng ngang.

D Sóng dọc.

Vận dụng

Câu 102. Phát biểu nào sau đây đúng?

A Sóng âm trong không khí là sóng dọc.

B Sóng điện từ là sóng dọc.

C Sóng ngang truyền được trong mọi môi trường.

D Một sóng cơ có thể vừa là sóng ngang vừa là sóng dọc.

Câu đúng / sai 1 câu

Thông hiểu

Câu 103. Xét “sóng nén dãn truyền dọc một lò xo dài”.

a) Trong loại sóng này, phần tử môi trường dao động trùng với phương truyền sóng.

b) Khi phần tử môi trường chỉ dao động theo một phương, sóng cơ vẫn có thể vừa ngang vừa dọc.

c) Đây là sóng ngang.

d) “Sóng trên mặt nước (theo mô hình giản lược của sách giáo khoa)” là sóng dọc.

Trả lời ngắn 2 câu

Nhận biết

Câu 104. Cho năm loại sóng sau:
(1) sóng trên mặt nước (theo mô hình giản lược của sách giáo khoa).
(2) sóng nén dãn truyền dọc một lò xo dài.
(3) sóng ánh sáng và các sóng điện từ khác.
(4) sóng âm truyền trong nước biển.
(5) sóng âm truyền trong không khí.
Có bao nhiêu trường hợp là sóng dọc?

Thông hiểu

Câu 105. Cho năm loại sóng sau:
(1) sóng nén dãn truyền dọc một lò xo dài.
(2) sóng ánh sáng và các sóng điện từ khác.
(3) sóng âm truyền trong không khí.
(4) sóng truyền trên một sợi dây căng ngang khi rung đầu dây.
(5) sóng âm truyền trong nước biển.
Có bao nhiêu trường hợp là sóng ngang?

Tự luận 2 câu

Nhận biết

Câu 106. Cho năm loại sóng sau:
(1) sóng ánh sáng và các sóng điện từ khác.
(2) sóng trên mặt nước (theo mô hình giản lược của sách giáo khoa).
(3) sóng truyền trên một sợi dây căng ngang khi rung đầu dây.
(4) sóng âm truyền trong nước biển.
(5) sóng âm truyền trong không khí.
Có bao nhiêu trường hợp là sóng dọc?

Thông hiểu

Câu 107. Cho năm loại sóng sau:
(1) sóng âm truyền trong không khí.
(2) sóng trên mặt nước (theo mô hình giản lược của sách giáo khoa).
(3) sóng ánh sáng và các sóng điện từ khác.
(4) sóng nén dãn truyền dọc một lò xo dài.
(5) sóng âm truyền trong nước biển.
Có bao nhiêu trường hợp là sóng ngang?

Giao thoa sóng và điều kiện cực đại, cực tiểu 13 câu

Bài tập giao thoa sóng và điều kiện cực đại, cực tiểu — Vật lý lớp 11: 13 câu từ nhận biết đến vận dụng cao, gồm trắc nghiệm nhiều phương án, đúng – sai, trả lời ngắn và tự luận, có đáp án và lời giải chi tiết từng câu.

Trắc nghiệm nhiều phương án 4 câu

Nhận biết

Câu 108. Hai nguồn sóng được gọi là hai nguồn kết hợp khi chúng

A dao động cùng biên độ.

B đặt cách nhau một số nguyên lần bước sóng.

C dao động cùng tần số và có độ lệch pha không đổi theo thời gian.

D dao động với hai tần số khác nhau nhưng cùng biên độ.

Vận dụng

Câu 109. Hai nguồn cùng pha phát sóng bước sóng

6\ \text{cm}

. Một điểm cách nguồn thứ nhất

22\ \text{cm}

và cách nguồn thứ hai

43\ \text{cm}

. Điểm đó

A dao động với biên độ cực đại.

B không dao động vì nằm ngoài vùng giao thoa.

C dao động với biên độ bằng biên độ của một nguồn.

D dao động với biên độ cực tiểu.

Thông hiểu

Câu 110. Với hai nguồn cùng pha, điểm dao động với biên độ cực đại thoả điều kiện nào?

d_2 - d_1 = k\lambda

d_2 + d_1 = k\lambda

d_2 - d_1 = \left(k + \dfrac{1}{2}\right)\lambda

d_2 - d_1 = \dfrac{\lambda}{k}

Vận dụng

Câu 111. Hai sóng cơ điều hòa kết hợp cùng truyền theo một chiều trong cùng môi trường, cùng tần số, đến điểm đo với

A_1=7\ \text{mm}

A_2=1\ \text{mm}

. Điều chỉnh hiệu pha từ đồng pha tới ngược pha, giữ biên độ riêng. Cường độ trung bình sóng tổng

I\sim A^2

, cùng hệ số tỉ lệ ở mọi pha. Tính tỉ số cường độ lớn nhất trên nhỏ nhất, làm tròn một chữ số thập phân.

0{,}6

1{,}3

3{,}6

1{,}8

Câu đúng / sai 1 câu

Vận dụng

Câu 112. Hai nguồn kết hợp cùng pha phát sóng bước sóng

3\ \text{cm}

; điểm M cách hai nguồn lần lượt

21\ \text{cm}

và

34{,}5\ \text{cm}

a) Hiệu đường đi tại M bằng

13{,}5\ \text{cm}

b) Điều kiện cực đại với hai nguồn cùng pha là

d_2 + d_1 = k\lambda

c) Điểm M dao động với biên độ cực tiểu.

d) Điều kiện cực tiểu với hai nguồn cùng pha là

d_2 - d_1 = \left(k + \dfrac{1}{2}\right)\lambda

Trả lời ngắn 4 câu

Vận dụng

Câu 113. Điểm M cách hai nguồn cùng pha lần lượt

12\ \text{cm}

và

37\ \text{cm}

. Tính hiệu đường đi tại M.

Vận dụng cao

Câu 114. Trong một bể sóng, hai nguồn điểm kết hợp cùng biên độ, cùng tần số

f = 12

Hz đặt tại

S_1(18;\ 0)

và

S_2(54;\ 0)

(toạ độ theo cm). Bỏ qua phản xạ, bỏ qua sự giảm biên độ theo khoảng cách.
Bộ kích có thể đang đấu cùng pha hoặc ngược pha, tức

\varphi_s = 0

hoặc

\varphi_s = \pi

, mà nhìn bên ngoài không phân biệt được. Tốc độ truyền sóng trên mặt nước chỉ biết là một trong ba giá trị hiệu chuẩn:

34

cm/s,

41

cm/s,

65

cm/s.
Kĩ thuật viên đã đánh dấu được ba điểm:

Điểm	Toạ độ (cm)	Kĩ thuật viên đã đánh dấu
$P_1$	$(24{,}5;\ 23)$	cực đại
$P_2$	$(57;\ 24)$	cực tiểu
$P_3$	$(11;\ 9)$	cực tiểu

Một điểm

X

được coi là cực đại nếu

\Delta\varphi(X)

cách một bội của

2\pi

không quá

\varepsilon_\varphi = 0{,}25

rad, và là cực tiểu nếu nó cách một bội lẻ của

\pi

không quá

\varepsilon_\varphi

; trong đó

\Delta\varphi(X) = 2\pi\dfrac{d_2(X) - d_1(X)}{\lambda} + \varphi_s

với

d_i(X) = XS_i

và

\lambda = v/f

.
Cần đặt đầu dò vào một trong bốn vị trí chưa đo:

Vị trí	Toạ độ (cm)
$Q_1$	$(3{,}5;\ 6)$
$Q_2$	$(15{,}5;\ 18)$
$Q_3$	$(30{,}5;\ 31{,}5)$
$Q_4$	$(41;\ 27{,}5)$

Hoành độ của vị trí đầu dò được chọn bằng bao nhiêu xentimét?

Thông hiểu

Câu 115. Hai nguồn cùng pha phát sóng bước sóng

8\ \text{cm}

. Tính hiệu đường đi tới vân cực đại bậc

3

Vận dụng

Câu 116. Hai sóng cơ điều hòa kết hợp cùng truyền theo một chiều trong cùng môi trường, cùng tần số, đến điểm đo với

A_1=5\ \text{mm}

A_2=1\ \text{mm}

. Điều chỉnh hiệu pha từ đồng pha tới ngược pha, giữ biên độ riêng. Cường độ trung bình sóng tổng

I\sim A^2

, cùng hệ số tỉ lệ ở mọi pha. Tính tỉ số cường độ lớn nhất trên nhỏ nhất, làm tròn một chữ số thập phân (làm tròn đến hàng phần mười).

Tự luận 4 câu

Vận dụng

Câu 117. Hai nguồn cùng pha phát sóng bước sóng

6\ \text{cm}

. Tính hiệu đường đi tới vân cực tiểu ứng với

k = 2

Vận dụng cao

Câu 118. Trong một bể sóng, hai nguồn điểm kết hợp cùng biên độ, cùng tần số

f = 8

Hz đặt tại

S_1(26;\ 0)

và

S_2(46;\ 0)

(toạ độ theo cm). Bỏ qua phản xạ, bỏ qua sự giảm biên độ theo khoảng cách.
Bộ kích có thể đang đấu cùng pha hoặc ngược pha, tức

\varphi_s = 0

hoặc

\varphi_s = \pi

, mà nhìn bên ngoài không phân biệt được. Tốc độ truyền sóng trên mặt nước chỉ biết là một trong ba giá trị hiệu chuẩn:

15

cm/s,

22

cm/s,

34

cm/s.
Kĩ thuật viên đã đánh dấu được ba điểm:

Điểm	Toạ độ (cm)	Kĩ thuật viên đã đánh dấu
$P_1$	$(21;\ 30{,}5)$	cực đại
$P_2$	$(32{,}5;\ 4{,}5)$	cực tiểu
$P_3$	$(26;\ 13{,}5)$	cực tiểu

Một điểm

X

được coi là cực đại nếu

\Delta\varphi(X)

cách một bội của

2\pi

không quá

\varepsilon_\varphi = 0{,}25

rad, và là cực tiểu nếu nó cách một bội lẻ của

\pi

không quá

\varepsilon_\varphi

; trong đó

\Delta\varphi(X) = 2\pi\dfrac{d_2(X) - d_1(X)}{\lambda} + \varphi_s

với

d_i(X) = XS_i

và

\lambda = v/f

.
Cần đặt đầu dò vào một trong bốn vị trí chưa đo:

Vị trí	Toạ độ (cm)
$Q_1$	$(3;\ 29)$
$Q_2$	$(26;\ 28)$
$Q_3$	$(32{,}5;\ 30{,}5)$
$Q_4$	$(48{,}5;\ 25)$

Lập bảng phần dư pha của cả sáu cặp

(v; \varphi_s)

tại ba điểm đã đánh dấu, chỉ rõ mỗi cặp sai hỏng ở điểm nào; từ cặp duy nhất còn lại tính

\Delta\varphi

ở bốn vị trí đầu dò và chọn vị trí có hoành độ nhỏ nhất là cực đại. Kết quả làm tròn đến

0{,}1

cm.

Thông hiểu

Câu 119. Hai nguồn cùng pha phát sóng bước sóng

7\ \text{cm}

. Tính hiệu đường đi tới vân cực đại bậc

2

Vận dụng

Câu 120. Hai sóng cơ điều hòa kết hợp cùng truyền theo một chiều trong cùng môi trường, cùng tần số, đến điểm đo với

A_1=3\ \text{mm}

A_2=2\ \text{mm}

. Điều chỉnh hiệu pha từ đồng pha tới ngược pha, giữ biên độ riêng. Cường độ trung bình sóng tổng

I\sim A^2

, cùng hệ số tỉ lệ ở mọi pha.

Biên độ, chu kì, tần số, bước sóng và tốc độ truyền sóng 8 câu

Bài tập biên độ, chu kì, tần số, bước sóng và tốc độ truyền sóng — Vật lý lớp 11: 8 câu từ nhận biết đến vận dụng, gồm trắc nghiệm nhiều phương án, đúng – sai, trả lời ngắn và tự luận, có đáp án và lời giải chi tiết từng câu.

Trắc nghiệm nhiều phương án 3 câu

Nhận biết

Câu 121. Bước sóng là

A khoảng cách giữa hai điểm bất kỳ dao động cùng pha.

B khoảng cách giữa hai điểm gần nhau nhất trên phương truyền sóng dao động cùng pha.

C khoảng cách giữa hai điểm dao động ngược pha.

D quãng đường sóng truyền được trong một giây.

Thông hiểu

Câu 122. Một sóng có tần số

44\ \text{Hz}

truyền với tốc độ

39\ \text{m/s}

. Bước sóng bằng (làm tròn đến hàng phần trăm).

1{,}13\,\text{m}

1716\,\text{m}

39\,\text{m}

0{,}89\,\text{m}

Vận dụng

Câu 123. Sóng tần số

20\ \text{Hz}

đang truyền với tốc độ

24\ \text{m/s}

thì sang môi trường khác, tốc độ trở thành

3\ \text{m/s}

. Bước sóng trong môi trường mới bằng

1{,}2\,\text{m}

0{,}15\,\text{m}

6{,}67\,\text{m}

60\,\text{m}

Câu đúng / sai 1 câu

Thông hiểu

Câu 124. Một sóng có tần số

21\ \text{Hz}

truyền với tốc độ

23\ \text{m/s}

, sau đó sang môi trường có tốc độ truyền

7\ \text{m/s}

a) Bước sóng ở môi trường đầu bằng

1{,}1\ \text{m}

b) Khi sang môi trường mới, tần số của sóng đổi theo tốc độ truyền.

c) Tốc độ truyền sóng do môi trường quyết định.

d) Bước sóng cũng là quãng đường sóng đi được trong một chu kì.

Trả lời ngắn 2 câu

Vận dụng

Câu 125. Sóng tần số

7\ \text{Hz}

sang môi trường có tốc độ truyền

14\ \text{m/s}

. Tính bước sóng trong môi trường ấy.

Thông hiểu

Câu 126. Sóng tần số

31\ \text{Hz}

truyền với tốc độ

25\ \text{m/s}

. Tính bước sóng (làm tròn đến hàng phần trăm).

Tự luận 2 câu

Thông hiểu

Câu 127. Sóng tần số

12\ \text{Hz}

truyền với tốc độ

33\ \text{m/s}

. Tính bước sóng.

Vận dụng

Câu 128. Sóng tần số

26\ \text{Hz}

sang môi trường có tốc độ truyền

36\ \text{m/s}

. Tính bước sóng trong môi trường ấy (làm tròn đến hàng phần trăm).

Hệ thức giữa tốc độ truyền sóng, bước sóng và tần số 14 câu

Bài tập hệ thức giữa tốc độ truyền sóng, bước sóng và tần số — Vật lý lớp 11: 14 câu từ nhận biết đến vận dụng, gồm trắc nghiệm nhiều phương án, đúng – sai, trả lời ngắn và tự luận, có đáp án và lời giải chi tiết từng câu.

Trắc nghiệm nhiều phương án 5 câu

Nhận biết

Câu 129. Hệ thức liên hệ giữa tốc độ truyền sóng, bước sóng và tần số là

v = \dfrac{\lambda}{f}

v = \dfrac{f}{\lambda}

v = \lambda f

v = \lambda + f

Vận dụng

Câu 130. Sóng điện từ

f=280\ \text{MHz}

từ chân không có

c=3\cdot10^8\ \text{m/s}

đi vào môi trường trong suốt, tốc độ pha tại tần số ấy là

v=0{,}9\cdot10^8\ \text{m/s}

. Tần số do nguồn quyết định và không đổi qua mặt phân cách. Tính bước sóng trong môi trường theo mét, làm tròn đến hai chữ số thập phân.

1{,}07\,\text{m}

0{,}03\,\text{m}

3{,}21\,\text{m}

0{,}32\,\text{m}

Thông hiểu

Câu 131. Một sóng có bước sóng

14\ \text{cm}

và tần số

24\ \text{Hz}

. Tốc độ truyền sóng bằng (làm tròn đến hàng phần trăm).

336\,\text{m/s}

3{,}36\,\text{m/s}

0{,}01\,\text{m/s}

171{,}43\,\text{m/s}

Thông hiểu

Câu 132. Xung ngang trên dây căng tới A tại

x=0,t=0

, rồi tới B tại

x=4{,}1\ \text{m}

0{,}2\ \text{s}

. Hạt dây đánh dấu ở giữa chỉ lệch theo phương vuông góc dây khi xung qua rồi về đúng vị trí ban đầu; không có dòng vật chất dọc dây. Tính tốc độ truyền xung theo mét trên giây, làm tròn đến một chữ số thập phân.

41\,\text{m/s}

0\,\text{m/s}

20{,}5\,\text{m/s}

10{,}3\,\text{m/s}

Vận dụng

Câu 133. Trên mặt nước,

4

gợn sóng liên tiếp trải dài

56\ \text{cm}

. Bước sóng bằng (làm tròn đến hàng phần mười).

11{,}2\,\text{cm}

14\,\text{cm}

18{,}7\,\text{cm}

56\,\text{cm}

Câu đúng / sai 1 câu

Vận dụng

Câu 134. Một sóng có bước sóng

27\ \text{cm}

và tần số

30\ \text{Hz}

; trên mặt nước

5

gợn sóng liên tiếp trải dài

105\ \text{cm}

a) Phải đổi bước sóng sang mét trước khi thay vào công thức nếu muốn tốc độ tính bằng mét trên giây.

b) Giữa

5

gợn sóng liên tiếp có

5

bước sóng.

c) Cùng một tốc độ truyền, tần số càng lớn thì bước sóng càng nhỏ.

d) Trong cùng một môi trường không tán sắc và với cùng một loại sóng, sóng có tần số khác nhau thì truyền với tốc độ khác nhau.

Trả lời ngắn 4 câu

Thông hiểu

Câu 135. Sóng có bước sóng

22\ \text{cm}

và tần số

28\ \text{Hz}

. Tính tốc độ truyền sóng.

Vận dụng

Câu 136. Sóng điện từ

f=260\ \text{MHz}

từ chân không có

c=3\cdot10^8\ \text{m/s}

đi vào môi trường trong suốt, tốc độ pha tại tần số ấy là

v=0{,}9\cdot10^8\ \text{m/s}

. Tần số do nguồn quyết định và không đổi qua mặt phân cách. Tính bước sóng trong môi trường theo mét, làm tròn đến hai chữ số thập phân.

Thông hiểu

Câu 137. Xung ngang trên dây căng tới A tại

x=0,t=0

, rồi tới B tại

x=0{,}9\ \text{m}

1{,}1\ \text{s}

Vận dụng

Câu 138. Trên mặt nước,

10

gợn sóng liên tiếp trải dài

34\ \text{cm}

. Tính bước sóng (làm tròn đến hàng phần mười).

Tự luận 4 câu

Thông hiểu

Câu 139. Sóng có bước sóng

35\ \text{cm}

và tần số

15\ \text{Hz}

. Tính tốc độ truyền sóng.

Vận dụng

Câu 140. Trên mặt nước,

10

gợn sóng liên tiếp trải dài

60\ \text{cm}

. Tính bước sóng (làm tròn đến hàng phần mười).

Thông hiểu

Câu 141. Xung ngang trên dây căng tới A tại

x=0,t=0

, rồi tới B tại

x=8{,}2\ \text{m}

1{,}1\ \text{s}

. Hạt dây đánh dấu ở giữa chỉ lệch theo phương vuông góc dây khi xung qua rồi về đúng vị trí ban đầu; không có dòng vật chất dọc dây.

Vận dụng

Câu 142. Sóng điện từ

f=210\ \text{MHz}

từ chân không có

c=3\cdot10^8\ \text{m/s}

đi vào môi trường trong suốt, tốc độ pha tại tần số ấy là

v=1{,}5\cdot10^8\ \text{m/s}

. Tần số do nguồn quyết định và không đổi qua mặt phân cách.

Ôn tập chương Sóng — Vật lý lớp 11

Chương Sóng trong chương trình Vật lý lớp 11 thuộc mạch dao động và sóng có 142 câu hỏi chia thành 13 dạng bài, mỗi câu kèm đáp án và lời giải chi tiết. Đây là bộ bài tập sóng đầy đủ để ôn luyện sau khi học xong chương trên lớp.

Các dạng bài trong chương: sóng điện từ và thang sóng điện từ (10 câu), sự truyền năng lượng của sóng (11 câu), sự hình thành và lan truyền sóng cơ (8 câu), thực hành đo tần số của sóng âm (13 câu), thực hành đo tốc độ truyền âm (13 câu), sóng âm; độ cao, độ to và âm sắc (8 câu) và 7 dạng khác. Bấm vào tên dạng để nhảy thẳng tới nhóm câu hỏi của dạng ấy.

Độ khó rải đều bốn mức của ma trận đề: 17 câu nhận biết, 48 câu thông hiểu, 63 câu vận dụng và 14 câu vận dụng cao. Làm từ nhận biết lên vận dụng cao để biết mình hổng ở mức nào.

Đủ các dạng câu của đề thi tốt nghiệp THPT: 48 câu trắc nghiệm nhiều phương án, 14 câu đúng – sai, 39 câu trả lời ngắn và 41 câu tự luận. Quen tay cả bốn dạng câu thì vào phòng thi không mất thời gian làm quen cách hỏi.

Có thể làm trực tiếp trên trang, hoặc tải đề bài cả chương dưới dạng PDF miễn phí để in ra làm trên giấy; bản lời giải chi tiết cả chương tải riêng. Học xong chương nào nên luyện ngay chương ấy, rồi làm đề thi thử Vật lý lớp 11 để kiểm tra lại toàn bộ chương trình.

Đọc tiếpThu gọn